نظر به سوابق علمي و فرهنگي و اهميت تاريخي شهر اصفهان‌، در پاسخ به خواست مردم ‌فرهنگ دوست و ادب پرور اصفهان‌، هيئت دولت در مهرماه 1337 با تأسيس دانشكده ادبيات درشهر اصفهان موافقت كرد، از آذرماه 1337 از سوي آقاي دكتر مهران وزير آموزش و پرورش وقت‌ آقاي دكتر عباس فاروقي استاد دانشسراي عالي با حفظ سمت به رياست دانشكده ادبيات‌، منصوب‌شد و با اينكه امكانات كم و كادر آموزشي ناكافي بود از اوايل دي ماه 1337 اين دانشكده با دو رشته‌زبان و ادبيات فارسي و ادبيات انگليسي گشايش يافت‌. در ابتدا دانشكده در خانه‌اي اجاره‌اي با دواطاق شروع به كار كرد ولي از آغاز سال تحصيلي 39-1338 اين دانشكده به محلي در جنب بناي شاهزاده ابراهيم كه به كمك اداره اوقاف با موافقت اداره كل آموزش و پرورش آماده بهره‌برداري‌شده‌بود انتقال يافت‌.

در سال 39-1338 رشته‌هاي فلسفه‌، علوم تربيتي و زبان و ادبيات ارمني نيز در دانشكده بهدو رشته قبلي افزوده شد و در سال تحصيلي 42-1341 رشته زبان و ادبيات عرب نيز داير گرديد؛ درهمين سال دبيرخانه دانشگاه اصفهان شكل گرفت و فعاليتهاي آموزشي و پژوهشي آن با مديريتي‌واحد به رياست دكتر قاسم معتمدي به كار خود ادامه داد. در سال 1345 رشته تاريخ با مديريت دكتر لطف ا... هنرفر مؤلف كتاب «گنجينه آثار تاريخي اصفهان‌» تأسيس گرديد در همان سال رشته‌جغرافيا نيز به رشته‌هاي قبلي افزوده شد.

در سال 1347 ساختمان موقت دانشكده ادبيات در خيابان (هزار جريب‌) آماده بهره‌برداري‌شد و با رشته‌هاي زبان و ادبيات فارسي‌، زبان و ادبيات انگليسي‌، فلسفه‌، علوم تربيتي‌، زبان وادبيات ارمني‌، زبان و ادبيات عرب‌، تاريخ و ايران شناسي‌، جغرافيا، زبان و ادبيات فرانسه‌،پاكستان‌شناسي و زبان اردو گشايش يافت‌. در همين سال دوره ليسانس شبانه نيز شروع به كار كرد.در سال 1348 گروه علوم اجتماعي داير گرديد.

در سال تحصيلي 54-1353 رشته زبان و ادبيات آلماني نيز به گروه زبانهاي خارجي افزوده‌شد. در سال 1349 پس از تأسيس دانشكده علوم تربيتي‌، رشته فلسفه به آن دانشكده منتقل‌گرديد و مجموع رشته‌هاي دانشكده ادبيات علوم انساني در چهار گروه آموزشي به شرح زير اداره‌مي‌شد:

              1- گروه زبان و ادبيات فارسي                           2- گروه علوم اجتماعي و جغرافيا
              3- گروه زبانهاي خارجي                                   4-گروه تاريخ و ايران شناسي

در سال 1355 دانشكده زبانهاي خارجي تأسيس گرديد و گروه زبانهاي خارجي به آن دانشكده انتقال يافت‌. در سال 1353 رشته‌هاي علوم اجتماعي و جغرافيا از يكديگر تفكيك گرديد و هر يك به گروه مستقلي تبديل گرديد. در سال 1367 رشته فلسفه مجدداً به دانشكده ادبيات و علوم‌انساني منتقل گرديد و فعاليت خود را در مقطع كارشناسي فلسفه و با سياست توسعه طولي آن درمقطع كارشناسي ارشد و دكتري آغاز نمود. تاريخچه هر يك از گروههاي آموزشي به تفكيك درصفحات بعدي خواهد آمد.

گروه حقوق دانشگاه اصفهان از سال تحصيلي 75-74 در مقطع كارشناسي آغاز به كار نموده‌و در بهمن 1374 اولين دوره دانشجويان خود را به صورت شبانه پذيرفت‌. اولين دوره فارغ‌التحصيلان مقطع كارشناسي گروه حقوق دانشگاه اصفهان در بهمن ماه 1378 فارع التحصيل‌گرديدند. اين گروه بر اساس هماهنگي‌هاي بعمل آمده با رئيس محترم دانشگاه از نيمسال تحصيلي‌اول 81-1380 به دانشكده علوم اداري و اقتصاد منتقل گرديد

ساختمان جديد دانشکده ادبيات و علوم انساني در سال 1375 در مساحت 17000 متر مربع با ظرفيت بيش از 2500 دانشجو افتتاح گرديد.

اين دانشکده در حال حاضر با هفت گروه آموزشي:

              1- گروه زبان و ادبيات فارسي                           2- گروه علوم قران و حديث
              3- گروه تاريخ                                                   4-گروه فلسفه وكلام اسلامي
              5- گروه فلسفه                                               6- گروه علوم اجتماعي
              7- گروه معارف

با 96 عضو هيات علمي ثابت(4 استاد- 18 دانشيار-64 استاديار- 10 مربي) و 31 عضو حق التدريس با بيش از 2839 دانشجو در سه مقطع کارشناسي و کارشناسي ارشد و دکتري در دو نوبت شبانه و روزانه و با بيش از 28 گرايش مختلف و با تعداد 40 کارمند رسمي پيماني قراردادي و شرکتي مشغول فعاليت آموزشي و پژوهشي مي باشد.

امکانات کلی دانشکده عبارتند از:

• 33 کلاس درس

• 4 سايت کامپيوتري برای دانشجویان کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری

• یک مرکز شبکه و IT مجهز به فیبر نوری و سرورهای قدرتمند که کل دانشکده را تحت پوشش قرار می دهد.

• 1 قطب علمي زبان و ادبيات فارسي

• 3 کتابخانه تخصصي با بيش از 100000 هزار جلد کتاب

• يک مرکز اسناد و مجلات با بانک CD

• 6 مجله علمي و پژوهشي

• 6 انجمن علمي فعال

• 4 تشکل سياسي

• 1 واحد کافه تريا

• يک واحد امور نابينايان و جانبازان

• 2 نماز خانه

• 3 تالار جهت برگزاری کنفرانسها و تجمعات عمومی

شوراها و کميته هاي فعال در اين دانشکده، شوراي کتاب، شوراي آموزشي و پژوهشي دانشکده ، شوراي برنامه ريزي درسي، شوراي تحصيلات تکميلي و کميته ارتقاء مي باشد.

از جمله برنامه هاي اين دانشکده در سال تحصيلي جاري در بحث گسترش سطح علمي و پژوهشي ترغيب اعضاي محترم هيات علمي در توسعه و پيشبرد سطح پژوهشي و آماده سازي سريع سامانه نگين پژوهش اين دانشکده همچنين برنامه ريزي جهت برگزاري همايش ها و سمينارها و گارگاههاي آموزشي با همکاري انجمن هاي علمي و گروههاي آموزشي دانشکده و همچنين تبدیل گروه الهیات به دو گروه علوم قرآن و حدیث و فلسفه اسلامی و ايجاد گرايش هاي جديدي چون شيعه شناسي، جغرافيای پزشکي، جغرافياي توريسم، تاريخ علم، مهندسي فرهنگي، تاريخ فرهنگ و تمدن اسلامي، باستان شناسي و فلسفه علم، ادبیات پایداری در جهت توسعه مقطع تحصيلات تکميلي گروههاي آموزشي هفت گانه مي باشد. ارتقاي سطح علمي و بنيه پژوهشي اساتيد و دانشجويان اين دانشکده از طرحهاي مهم دانشکده است که به طور مرتب در جلسات آموزشي و پژوهشي که با حضور رياست دانشکده و معاونين و مديران گروهها مطرح و پيگيري مي گردد. ارتقاء مرتبه اساتيد و ايجاد قطب هاي علمي و پژوهشکده هايي مرتبط با اهداف دانشکده چون پزوهشکده غرب شناسي و همچنين توسعه فضاي آموزشي و استفاده از وسايل کمک آموزشي و توسعه روشهاي نوين آموزشي از جمله برنامه هاي اين دانشکده در جهت توسعه اهداف آموزشي خود مي باشد.

رياست اين دانشکده هم اکنون بر عهده جناب آقاي دکتر منتظرالقائم دانشيار گروه تاريخ است و 4 معاونت از جمله معاون آموزشي، معاون فرهنگي، معاون پژوهشي و تحصيلات تکميلي و معاون مالي و اداري با ایشان همکاری می کنند.